Σας αφορούν
Τραυματικές εμπειρίες & μετατραυματικό στρες
Τραυματική λέγεται μια εμπειρία που ξεπέρασε τις δυνάμεις που είχαμε εκείνη τη στιγμή για να την αντέξουμε, όπως ένα ατύχημα, μια επίθεση, μια ξαφνική απώλεια ή η βία και η παραμέληση στην παιδική ηλικία. Το ψυχικό τραύμα δεν το ορίζει μόνο το ίδιο το γεγονός, αλλά και το πώς το έζησε και το κουβαλά ο καθένας, και μερικές φορές εκδηλώνεται ως μετατραυματικό στρες. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει ώστε το παρελθόν να πάψει να ζει τόσο έντονα μέσα στο παρόν.
Ποια είναι τα συμπτώματα του μετατραυματικού στρες;
Μετά από μια τραυματική εμπειρία, ο οργανισμός μπορεί να συνεχίζει να αντιδρά σαν να μην έχει περάσει ο κίνδυνος. Ενδεικτικά, εικόνες ή σκέψεις επιστρέφουν χωρίς να το θέλετε, ο ύπνος διακόπτεται από εφιάλτες, ένας ήχος ή μια μυρωδιά φέρνει πίσω όλη την ένταση. Μπορεί να αποφεύγετε ό,τι σας θυμίζει τι έγινε, να τρομάζετε εύκολα και να νιώθετε διαρκώς σε επιφυλακή. Άλλοι άνθρωποι νιώθουν το αντίθετο, μούδιασμα, απόσταση από τα συναισθήματά τους ή την αίσθηση ότι παρακολουθούν τη ζωή τους «από μακριά».
Τέτοιες αντιδράσεις είναι συχνές τις πρώτες εβδομάδες μετά από ένα δύσκολο γεγονός και πολλές φορές υποχωρούν σιγά σιγά. Όταν όμως επιμένουν ή αρχίζουν να ορίζουν την καθημερινότητα, αξίζει να τις δείτε μαζί με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Τι άλλο αφήνει πίσω του το ψυχικό τραύμα;
Το τραύμα αφήνει συχνά ντροπή και ενοχή, ακόμη κι όταν δεν φταίτε σε τίποτα. Μπορεί να δυσκολεύεστε να εμπιστευτείτε ή να νιώθετε ότι κάτι μέσα σας έχει αλλάξει. Όταν το τραύμα προέρχεται από σχέσεις, για παράδειγμα από κακοποίηση ή παραμέληση, συχνά επηρεάζει και τις σημερινές σχέσεις. Ένα παιδικό τραύμα, ειδικά, μπορεί να συνεχίζει να διαμορφώνει το πώς βλέπουμε τον εαυτό μας και τους άλλους, κάτι που εξηγεί με απλά λόγια το άρθρο Θεωρία του δεσμού: πώς οι πρώτες μας σχέσεις επηρεάζουν τις σημερινές.
Τραύμα δεν αφήνουν μόνο όσα ζήσαμε οι ίδιοι. Μπορεί να το αφήσει και το να γίνουμε μάρτυρες σε κάτι βίαιο ή η συνεχής επαφή με τον πόνο άλλων, όπως συμβαίνει συχνά σε επαγγελματίες υγείας, διασώστες και εργαζόμενους στην πρόνοια.
Όλες αυτές οι αντιδράσεις είναι κατανοητές απαντήσεις σε κάτι που δεν έπρεπε να συμβεί, και όχι σημάδι αδυναμίας. Κάποτε σας προστάτευσαν, σήμερα όμως μπορεί να σας κρατούν πίσω.
Πότε αξίζει να ζητήσετε βοήθεια;
Ενδεικτικά, αξίζει να μιλήσετε με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας όταν:
- οι αναμνήσεις, οι εφιάλτες ή η ένταση δεν υποχωρούν με τον καιρό,
- αποφεύγετε όλο και περισσότερα πράγματα για να μη θυμηθείτε,
- νιώθετε συνεχώς σε επιφυλακή ή, αντίθετα, μουδιασμένοι,
- οι σχέσεις, η δουλειά ή ο ύπνος σας έχουν επηρεαστεί,
- καταφεύγετε στο αλκοόλ ή σε ουσίες για να «κλείσουν» οι σκέψεις.
Τα σημάδια αυτά είναι ενδεικτικά και δεν αποτελούν διάγνωση. Μόνο μια προσωπική αξιολόγηση μπορεί να δείξει τι συμβαίνει και τι θα σας βοηθούσε.
Πώς δουλεύουμε μαζί;
Στη δουλειά με το τραύμα, προτεραιότητα είναι η ασφάλεια. Πριν πλησιάσουμε όσα έγιναν, χτίζουμε μια σχέση εμπιστοσύνης και βρίσκουμε τρόπους να ηρεμεί το σώμα και να μένετε στο παρόν όταν η ένταση ανεβαίνει. Δεν χρειάζεται να πείτε τίποτα πριν νιώσετε έτοιμοι, και τον ρυθμό τον ορίζετε εσείς. Αν κάποια στιγμή η ένταση γίνει πολύ μεγάλη, σταματάμε και επιστρέφουμε σε κάτι σταθερό.
Η προσέγγισή μου στηρίζεται στη Θεωρία του Δεσμού και στη συστημική ματιά, και εστιάζει στις δυνάμεις που σας κράτησαν όρθιους ως σήμερα. Σιγά σιγά, το τραυματικό γεγονός μπορεί να βρει θέση στην ιστορία της ζωής σας ως κάτι που συνέβη, και όχι ως κάτι που συνεχίζει να συμβαίνει. Έχω εκπαιδευτεί στη μέθοδο EMDR για τη διαχείριση των μετατραυματικών δυσκολιών, στο Ινστιτούτο Τραυματοθεραπείας, και έχω παρακολουθήσει επιμορφώσεις για το τραύμα μέσα στη σχέση ζεύγους στο πλαίσιο της EFT.
Όταν ένα τραύμα αγγίζει και τον σύντροφο ή την οικογένεια, μπορούμε να δουλέψουμε και μαζί τους. Οι δικοί σας άνθρωποι συχνά δεν ξέρουν πώς να σταθούν δίπλα σας, και μια κοινή συνάντηση μπορεί να τους δώσει κατανόηση και λόγια. Αν χρειάζεται, η ψυχοθεραπεία συνδυάζεται με εκτίμηση από ψυχίατρο, σε συνεργασία μαζί του.
Μπορούμε να συναντηθούμε στο γραφείο μου στη Γλυφάδα, στα νότια προάστια, ή online. Σε μια οξεία κρίση όμως η online συνεδρία δεν αρκεί, και χρειάζεται άμεση βοήθεια δια ζώσης.
Σχετικές υπηρεσίες
- Ατομική ψυχοθεραπεία: ένας ασφαλής χώρος για να προσεγγίσετε όσα έγιναν, με τον δικό σας ρυθμό.
- Θεραπεία ζεύγους (EFT): όταν το τραύμα του ενός ή και των δύο επηρεάζει την οικειότητα και την εμπιστοσύνη στη σχέση.
- Εξαρτήσεις & εθισμοί: όταν το αλκοόλ ή οι ουσίες έχουν γίνει τρόπος να αντέξετε.
Αν βρίσκεστε σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε το 112. Αν σκέφτεστε να βλάψετε τον εαυτό σας, μπορείτε να μιλήσετε με τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία στο 1018 ή με τη Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης στο 10306. Για τη βία κατά των γυναικών υπάρχει η Γραμμή SOS 15900, και για παιδιά και εφήβους που κινδυνεύουν η Γραμμή 1056.
Ερωτήσεις
Συχνές ερωτήσεις
Θα χρειαστεί να πω με λεπτομέρειες τι μου συνέβη;
Όχι από την αρχή, και ποτέ με πίεση. Στη θεραπεία του τραύματος προηγούνται η ασφάλεια και η σταθερότητα, και εσείς αποφασίζετε τι θα πείτε και πότε. Αρκετή δουλειά μπορεί να γίνει χωρίς να ξαναζήσετε τις λεπτομέρειες. Αν κάποια στιγμή θελήσετε να μιλήσετε για όσα έγιναν, αυτό γίνεται με τρόπο που να μην ξεπερνά τις αντοχές σας εκείνη τη στιγμή.
Μπορεί το μετατραυματικό στρες να εμφανιστεί μετά από χρόνια;
Ναι. Μερικές φορές τα συμπτώματα εμφανίζονται λίγο μετά το γεγονός και άλλες φορές μήνες ή και χρόνια αργότερα. Μπορεί να τα ξυπνήσει μια νέα δύσκολη εμπειρία, μια απώλεια, μια επέτειος ή μια περίοδος αλλαγής, όπως η γέννηση ενός παιδιού. Κάποιοι άνθρωποι ζουν επίσης για χρόνια με αντιδράσεις που θεωρούσαν κομμάτι του χαρακτήρα τους, χωρίς να τις συνδέουν με όσα πέρασαν. Μια προσωπική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να φανεί αυτή η σύνδεση.
Τι είναι η θεραπεία EMDR;
Η EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) είναι μια ψυχοθεραπευτική μέθοδος για το τραύμα, που ανέπτυξε η Francine Shapiro. Σε ένα δομημένο πλαίσιο, με προετοιμασία και σταθεροποίηση πρώτα, ο άνθρωπος επεξεργάζεται μια δύσκολη ανάμνηση ενώ ακολουθεί αμφίπλευρα ερεθίσματα, συνήθως κινήσεις των ματιών. Στόχος είναι η ανάμνηση να χάσει μέρος από την ένταση που κουβαλά. Έχω εκπαιδευτεί στη μέθοδο EMDR, και το αν ταιριάζει στη δική σας περίπτωση το συζητάμε μαζί.
Μπορεί ένα παιδικό τραύμα να επηρεάζει τη ζωή μου σήμερα;
Ναι, συχνά. Εμπειρίες κακοποίησης, παραμέλησης ή συνεχούς φόβου στην παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάζουν το πώς νιώθουμε για τον εαυτό μας, πόσο εμπιστευόμαστε τους άλλους και πώς αντιδρούμε στη σύγκρουση ή στην απόρριψη. Αυτές οι αντιδράσεις κάποτε μας προστάτευσαν. Στην ψυχοθεραπεία μπορούμε να τις καταλάβουμε και να βρούμε σιγά σιγά νέους τρόπους σχέσης, πιο κοντά σε όσα χρειαζόμαστε σήμερα.
Πώς μπορώ να στηρίξω έναν δικό μου άνθρωπο που πέρασε κάτι τραυματικό;
Βοηθά να είστε διαθέσιμοι χωρίς να πιέζετε για λεπτομέρειες, να πιστεύετε όσα σας λέει και να μην κρίνετε τις αντιδράσεις του, ακόμη κι αν σας φαίνονται υπερβολικές ή ακατανόητες. Σεβαστείτε τον ρυθμό του και ενθαρρύνετέ τον, χωρίς να τον αναγκάζετε, να ζητήσει βοήθεια από επαγγελματία. Φροντίστε και τον εαυτό σας, γιατί η στήριξη ενός ανθρώπου που πονά είναι κουραστική και χρειάζεται κι εσείς στήριγμα.
Γίνεται δουλειά με το τραύμα online;
Σε αρκετές περιπτώσεις ναι, όταν υπάρχει μια σχετική σταθερότητα στην καθημερινότητα και ένας ιδιωτικός, ήσυχος χώρος στο σπίτι. Η online συνεδρία δεν είναι κατάλληλη ως μόνη λύση σε οξεία κρίση ή όταν κινδυνεύει η ασφάλειά σας, όπου χρειάζεται άμεση βοήθεια δια ζώσης. Αν μένετε ακόμη με τον άνθρωπο που σας βλάπτει, το online από το σπίτι μπορεί να μην είναι ασφαλές, και αυτό το συζητάμε από την αρχή.