Άρθρο

Πώς καταλαβαίνω ότι ήρθε η ώρα να μιλήσω σε έναν ψυχοθεραπευτή;

Αν αναρωτιέστε «πότε χρειάζομαι ψυχοθεραπεία;», συνήθως η απάντηση είναι όταν κάτι που σας απασχολεί κρατά καιρό, επηρεάζει την καθημερινότητα ή τις σχέσεις σας, και οι δικές σας προσπάθειες δεν φαίνεται να αρκούν. Δεν χρειάζεται όμως να υπάρχει «σοβαρό πρόβλημα». Πολλοί άνθρωποι ξεκινούν ψυχοθεραπεία για να γνωρίσουν τον εαυτό τους, για να περάσουν μια αλλαγή στη ζωή τους ή επειδή νιώθουν ότι κάτι έχει «κολλήσει».

Επαμεινώνδας Λοράνδος, συστημικός ψυχοθεραπευτής 5 λεπτά ανάγνωση

Ποια σημάδια δείχνουν ότι χρειάζομαι ψυχοθεραπεία;

Τα σημάδια που ακολουθούν είναι ενδεικτικά. Δεν αποτελούν τεστ και δεν μπορούν να πουν τι ακριβώς σας συμβαίνει, αυτό μπορεί να το δείξει μόνο μια προσωπική αξιολόγηση. Μπορούν όμως να σας βοηθήσουν να δείτε πιο καθαρά αν αξίζει μια κουβέντα με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.

  • Ένα συναίσθημα, όπως άγχος, θλίψη, θυμός ή φόβος, επιμένει για εβδομάδες και δεν υποχωρεί.
  • Ο ύπνος, η όρεξη ή η ενέργειά σας έχουν αλλάξει αισθητά.
  • Οι ίδιες εντάσεις επαναλαμβάνονται με τον σύντροφο, τα παιδιά, την οικογένεια ή στη δουλειά.
  • Δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε ή να κάνετε πράγματα που παλιότερα γίνονταν εύκολα.
  • Περνάτε μια απώλεια, έναν χωρισμό ή μια μεγάλη αλλαγή και δεν βρίσκετε πατήματα.
  • Καταφεύγετε όλο και συχνότερα σε κάτι για να «ξεχαστείτε», όπως το αλκοόλ, ο τζόγος ή οι οθόνες.
  • Άνθρωποι που σας ξέρουν καλά σάς λένε ότι σας βλέπουν διαφορετικά.

Το κοινό στοιχείο είναι η διάρκεια και η επίδραση. Μια δύσκολη εβδομάδα είναι μέρος της ζωής. Όταν όμως κάτι αρχίζει να καθορίζει τις επιλογές σας, να σας απομακρύνει από ανθρώπους ή να σας κουράζει διαρκώς, αξίζει να του δώσετε χώρο. Αν αναγνωρίζετε κυρίως επίμονη θλίψη ή έλλειψη διάθεσης, ίσως σας φανεί χρήσιμη και η σελίδα Θλίψη & χαμηλή διάθεση.

Χρειάζεται να έχω «σοβαρό πρόβλημα» για να ξεκινήσω;

Όχι. Μια διαδεδομένη πεποίθηση είναι ότι η ψυχοθεραπεία είναι για όταν «τα πράγματα έχουν φτάσει στο απροχώρητο». Στην πράξη, πολλοί άνθρωποι έρχονται για να καταλάβουν γιατί επαναλαμβάνουν τα ίδια μοτίβα στις σχέσεις τους, για να πάρουν μια σημαντική απόφαση με περισσότερη καθαρότητα ή απλώς για να γνωρίσουν τον εαυτό τους.

Η ψυχοθεραπεία δεν κοιτάζει μόνο ό,τι δυσκολεύει. Κοιτάζει και τις δυνάμεις, τα αποθέματα και τις ικανότητες που ήδη υπάρχουν σε κάθε άνθρωπο. Όταν κάποιος ξεκινά πριν φτάσει σε κρίση, συχνά έχει περισσότερο χώρο να δουλέψει με ηρεμία.

Οι μεταβάσεις της ζωής είναι επίσης συχνή αφορμή. Ένας νέος ρόλος στη δουλειά, η έλευση ενός παιδιού, η συνταξιοδότηση ή η στιγμή που τα παιδιά φεύγουν από το σπίτι δεν είναι «προβλήματα», είναι στιγμές όπου αλλάζει η ταυτότητά μας. Περισσότερα για αυτές τις φάσεις θα βρείτε στη σελίδα Μεταβάσεις ζωής & εργασία.

Γιατί δυσκολευόμαστε να κάνουμε το πρώτο βήμα;

Οι λόγοι είναι συνήθως ανθρώπινοι και κατανοητοί. Κάποιοι σκέφτονται «θα τα καταφέρω μόνος ή μόνη μου» ή «άλλοι περνούν χειρότερα». Άλλοι φοβούνται ότι θα κριθούν, ότι θα πρέπει να τα πουν όλα από την πρώτη μέρα ή ότι δεν θα βρουν τις σωστές λέξεις.

Πολλοί περιμένουν επίσης να «περάσει από μόνο του». Μερικές φορές αυτό συμβαίνει. Όταν όμως η ίδια δυσκολία επιστρέφει ξανά και ξανά, μια ματιά από κάποιον έξω από την κατάσταση μπορεί να βοηθήσει να φανεί τι την κρατά.

Στην ψυχοθεραπεία ο ρυθμός είναι δικός σας. Δεν χρειάζεται να μιλήσετε για κάτι πριν νιώσετε έτοιμοι, και όσα λέτε προστατεύονται από την εχεμύθεια, εκτός από όσα ορίζει ο νόμος για την προστασία της ζωής. Το να ζητήσει κανείς στήριξη δεν είναι σημάδι αδυναμίας, είναι μια πράξη φροντίδας για τον εαυτό του και για τους ανθρώπους που αγαπά.

Ψυχοθεραπευτής ή γιατρός: από πού ξεκινάω;

Ορισμένα συμπτώματα, όπως έντονο αίσθημα παλμών, ζαλάδες, επίμονη αϋπνία ή μεγάλη αλλαγή στο βάρος, μπορεί να έχουν και σωματική αιτία. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σωστό να σας δει πρώτα ένας γιατρός, ώστε να αποκλειστούν σωματικά αίτια.

Ο ψυχοθεραπευτής δεν συνταγογραφεί φάρμακα. Όταν χρειάζεται και φαρμακευτική υποστήριξη, για παράδειγμα σε επίμονες κρίσεις πανικού ή σε βαριά θλίψη, η ψυχοθεραπεία μπορεί να γίνεται παράλληλα με την παρακολούθηση από ψυχίατρο, σε συνεργασία. Οι δύο δρόμοι δεν αποκλείουν ο ένας τον άλλον. Αν το άγχος ή οι κρίσεις πανικού είναι αυτό που σας απασχολεί, δείτε και τη σελίδα Άγχος, στρες & κρίσεις πανικού.

Τι μπορείτε να κάνετε πριν αποφασίσετε;

Ένας απλός τρόπος να ξεκαθαρίσετε τι σας απασχολεί είναι να το γράψετε. Σημειώστε για λίγες μέρες πότε νιώθετε πιο άσχημα, τι είχε προηγηθεί και τι σας βοήθησε, έστω και λίγο. Αυτές οι σημειώσεις είναι χρήσιμες και σε μια πρώτη συνάντηση. Παράλληλα, φροντίστε τα βασικά, όπως τον ύπνο, την κίνηση και την επαφή με ανθρώπους, που δεν λύνουν από μόνα τους μια δυσκολία αλλά δίνουν πιο σταθερό έδαφος.

Μιλήστε σε έναν άνθρωπο που εμπιστεύεστε. Συχνά, όταν κάτι ειπωθεί φωναχτά, γίνεται πιο διαχειρίσιμο και φαίνεται αν η στήριξη του περιβάλλοντος αρκεί ή αν χρειάζεται κάτι ακόμη. Όταν αποφασίσετε να επικοινωνήσετε με έναν ψυχοθεραπευτή, μπορείτε να ρωτήσετε για την εκπαίδευσή του, την προσέγγισή του και τον τρόπο που δουλεύει. Η πρώτη συνάντηση είναι και μια ευκαιρία να δείτε αν νιώθετε άνετα, χωρίς δέσμευση για συνέχεια.

Πότε χρειάζεται άμεση στήριξη;

Αν νιώθετε ότι δεν αντέχετε άλλο, αν έχετε σκέψεις ότι δεν αξίζει να ζείτε ή σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας ή κάποιον άλλον, η στήριξη χρειάζεται τώρα και όχι σε ένα μελλοντικό ραντεβού. Το ίδιο ισχύει αν ζείτε σε περιβάλλον όπου κινδυνεύετε. Σε αυτές τις στιγμές απευθυνθείτε σε μια γραμμή βοήθειας ή στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και μιλήστε σε κάποιον κοντινό σας άνθρωπο.

Για όλα τα υπόλοιπα, δεν υπάρχει «λάθος» στιγμή. Αν διαβάζοντας αυτό το κείμενο αναγνωρίσατε κάτι από τον εαυτό σας, αυτό από μόνο του είναι αρκετός λόγος για μια πρώτη κουβέντα.

Αν βρίσκεστε σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε το 112. Αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας, μπορείτε να καλέσετε τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018. Για συναισθηματική στήριξη υπάρχει η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306.

Ερωτήσεις

Συχνές ερωτήσεις

Πότε πρέπει να πάω σε ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή;

Αξίζει να απευθυνθείτε σε ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή όταν μια δυσκολία κρατά εβδομάδες, επηρεάζει τον ύπνο, τη δουλειά ή τις σχέσεις σας, και όσα δοκιμάζετε μόνοι σας δεν φαίνεται να αρκούν. Δεν χρειάζεται να περιμένετε να φτάσετε σε κρίση. Πολλοί άνθρωποι ξεκινούν για να καταλάβουν ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται ή για να περάσουν μια μεγάλη αλλαγή. Αν έχετε σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας, η βοήθεια χρειάζεται αμέσως, στο 112 ή στη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018.

Χρειάζομαι παραπομπή ή διάγνωση για να ξεκινήσω ψυχοθεραπεία;

Όχι. Μπορείτε να επικοινωνήσετε απευθείας με έναν ψυχοθεραπευτή, χωρίς παραπομπή και χωρίς να έχετε κάποια διάγνωση. Αρκεί να περιγράψετε με απλά λόγια τι σας απασχολεί, ακόμη κι αν δεν ξέρετε πώς να το ονομάσετε. Στην πρώτη συνάντηση συζητάτε τι σας φέρνει και τι θα θέλατε να αλλάξει. Αν κάτι χρειάζεται και ιατρική εκτίμηση, θα σας προταθεί να απευθυνθείτε παράλληλα σε γιατρό ή ψυχίατρο.

Πώς καταλαβαίνω αν ένας ψυχοθεραπευτής μού ταιριάζει;

Η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα σε θεραπευόμενο και θεραπευτή έχει μεγάλη σημασία για την πορεία της ψυχοθεραπείας. Μετά τις πρώτες συναντήσεις, αναρωτηθείτε αν νιώθετε ότι σας ακούει χωρίς να σας κρίνει, αν μπορείτε να πείτε κάτι δύσκολο και αν καταλαβαίνετε πώς θα δουλέψετε μαζί. Είναι θεμιτό να συζητήσετε ανοιχτά όσα σας προβληματίζουν. Αν η αίσθηση δεν αλλάζει, μπορείτε να αναζητήσετε άλλον επαγγελματία.

Τι γίνεται αν δεν ξέρω τι να πω στην πρώτη συνεδρία;

Είναι πολύ συνηθισμένο και δεν αποτελεί εμπόδιο. Ο θεραπευτής κάνει ερωτήσεις, ακούει και σας βοηθά να βάλετε σε σειρά όσα σκέφτεστε. Μπορείτε να ξεκινήσετε από οτιδήποτε, ακόμη και από τη φράση «δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω». Δεν υπάρχουν σωστές ή λάθος απαντήσεις και δεν χρειάζεται να πείτε τα πάντα από την αρχή. Η εμπιστοσύνη χτίζεται σταδιακά.

Πόσο συχνά γίνονται οι συνεδρίες και πόσο διαρκούν;

Η ατομική συνεδρία διαρκεί συνήθως περίπου 50 λεπτά και γίνεται συνήθως μία φορά την εβδομάδα ή ανά δύο εβδομάδες. Η συνολική διάρκεια της συνεργασίας δεν ορίζεται από την αρχή. Εξαρτάται από ό,τι σας απασχολεί και από τους στόχους που θα θέσετε, και συμφωνείται μαζί, με τακτικές στιγμές όπου κοιτάτε πώς προχωρά η δουλειά και αν χρειάζεται κάποια αλλαγή.

Αν θέλετε να το συζητήσετε, μπορείτε να διαβάσετε για την ατομική ψυχοθεραπεία και να κλείσετε μια πρώτη συνάντηση, στο γραφείο στη Γλυφάδα ή online, όποτε το νιώσετε κατάλληλο.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την προσωπική αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Κλήση Κλείστε ραντεβού