Άρθρο
Ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής: ποια είναι η διαφορά;
Ο ψυχολόγος είναι επαγγελματίας με πτυχίο Ψυχολογίας και άδεια άσκησης επαγγέλματος. Ο ψυχοθεραπευτής είναι επαγγελματίας ψυχικής υγείας που έχει ολοκληρώσει πολυετή εξειδικευμένη εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία. Οι δύο ιδιότητες μπορεί να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο, αλλά δεν ταυτίζονται: δεν είναι κάθε ψυχολόγος ψυχοθεραπευτής, ούτε κάθε ψυχοθεραπευτής ψυχολόγος.
Τι σπουδές έχει ένας ψυχολόγος;
Στην Ελλάδα ο τίτλος «ψυχολόγος» προστατεύεται από τον νόμο (ν. 991/1979). Τον χρησιμοποιεί όποιος έχει πτυχίο Ψυχολογίας και άδεια άσκησης επαγγέλματος. Οι ψυχολόγοι εργάζονται σε πολλά πεδία: στην κλινική πράξη, στα σχολεία, στους οργανισμούς, στην έρευνα.
Ένα αντικείμενο που ανήκει κατεξοχήν στους ψυχολόγους είναι η ψυχολογική αξιολόγηση με ψυχομετρικά εργαλεία, για παράδειγμα για μαθησιακές δυσκολίες ή για τις γνωστικές λειτουργίες. Το πτυχίο Ψυχολογίας, όμως, από μόνο του δεν περιλαμβάνει την εξειδίκευση στην ψυχοθεραπεία. Πολλοί ψυχολόγοι την αποκτούν στη συνέχεια, με μεταπτυχιακή ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση.
Τι σπουδές έχει ένας ψυχοθεραπευτής;
Ψυχοθεραπευτής γίνεται κανείς συνήθως μετά από βασικές σπουδές σε ένα επάγγελμα ψυχικής υγείας, όπως η ψυχολογία, η ψυχιατρική ή η κοινωνική εργασία, και πολυετή μεταπτυχιακή εκπαίδευση σε μια συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση: συστημική, ψυχοδυναμική, γνωσιακή-συμπεριφορική ή άλλη. Η εκπαίδευση αυτή περιλαμβάνει θεωρία, κλινική πράξη υπό εποπτεία και, στις περισσότερες σχολές, προσωπική θεραπεία του ίδιου του θεραπευτή.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η European Association for Psychotherapy (EAP) απονέμει το Ευρωπαϊκό Πιστοποιητικό Ψυχοθεραπείας (ECP) σε όσους πληρούν τα πρότυπα εκπαίδευσης και πρακτικής που έχει θέσει. Στην Ελλάδα, οι ψυχοθεραπευτές οργανώνονται σε επιστημονικές εταιρείες ανά προσέγγιση, όπως η Ελληνική Εταιρεία Συστημικής Θεραπείας, και στην Εθνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Ελλάδος (ΕΕΨΕ).
Και ο ψυχίατρος;
Ο ψυχίατρος είναι γιατρός με ειδικότητα στην ψυχιατρική. Είναι ο μόνος από τους τρεις που κάνει ιατρική διάγνωση και συνταγογραφεί φάρμακα. Αρκετοί ψυχίατροι έχουν εκπαιδευτεί και στην ψυχοθεραπεία.
Σε δυσκολίες όπως οι βαριές καταθλιπτικές περίοδοι ή οι συχνές κρίσεις πανικού, η συνεργασία ψυχιάτρου και ψυχοθεραπευτή είναι συχνά πολύ χρήσιμη. Ο ένας εκτιμά αν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή, ο άλλος βοηθά να καταλάβετε τι τροφοδοτεί τη δυσκολία και να βρείτε νέους τρόπους να τη διαχειρίζεστε.
Ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής: ποιον χρειάζομαι;
Η απάντηση εξαρτάται από αυτό που ζητάτε. Τα παρακάτω είναι ενδεικτικά και όχι κανόνες:
- Αν θέλετε να μιλήσετε σε βάθος για κάτι που σας απασχολεί, όπως άγχος, πένθος, μια σχέση που δυσκολεύει ή μια οικογενειακή σύγκρουση, αυτό είναι το αντικείμενο της ψυχοθεραπείας. Αναζητήστε επαγγελματία με ολοκληρωμένη ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση, όποια κι αν είναι η βασική του ειδικότητα.
- Αν χρειάζεστε ψυχομετρική αξιολόγηση ή μια βεβαίωση, για παράδειγμα για μαθησιακές δυσκολίες, απευθυνθείτε σε ψυχολόγο.
- Αν τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα ή σκέφτεστε ότι ίσως χρειάζεστε φαρμακευτική αγωγή, ξεκινήστε από έναν ψυχίατρο.
- Για ζευγάρια και οικογένειες, αναζητήστε εκπαίδευση στη θεραπεία ζεύγους και οικογένειας, όπως η συστημική θεραπεία ή η EFT.
Γιατί λέμε «πάω σε ψυχολόγο» για όλους;
Στην καθημερινή γλώσσα, «πάω σε ψυχολόγο» σημαίνει συνήθως «πάω να μιλήσω σε κάποιον για αυτό που περνάω». Γι' αυτό πολλοί άνθρωποι αναζητούν «ψυχολόγο» όταν αυτό που χρειάζονται στην πραγματικότητα είναι ψυχοθεραπεία ή ψυχολογική υποστήριξη.
Δεν υπάρχει τίποτα λάθος στο να ψάχνετε έτσι. Το σημαντικό είναι, όταν βρείτε έναν επαγγελματία, να ξέρετε τι να ρωτήσετε, ώστε να καταλάβετε ποια είναι η εκπαίδευσή του και με ποιον τρόπο δουλεύει.
Πώς ελέγχω την εκπαίδευση ενός θεραπευτή;
Ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να σας πει χωρίς δυσκολία πού σπούδασε, πού εκπαιδεύτηκε στην ψυχοθεραπεία και σε ποιους φορείς ανήκει. Μπορείτε να ρωτήσετε:
- ποιες είναι οι βασικές του σπουδές και αν έχει άδεια άσκησης επαγγέλματος
- πού και για πόσα χρόνια εκπαιδεύτηκε στην ψυχοθεραπεία, και με ποια προσέγγιση δουλεύει
- αν είναι μέλος επιστημονικών εταιρειών ψυχοθεραπείας, σε Ελλάδα ή Ευρώπη
- αν δέχεται ο ίδιος εποπτεία στη δουλειά του
Η εμπιστοσύνη στη θεραπευτική σχέση ξεκινά από τη διαφάνεια. Ένας καλά εκπαιδευμένος θεραπευτής θα χαρεί να απαντήσει, και θα σας πει ανοιχτά αν αυτό που χρειάζεστε ταιριάζει περισσότερο σε κάποιον άλλον επαγγελματία.
Ερωτήσεις
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ένας ψυχολόγος να είναι και ψυχοθεραπευτής;
Ναι. Πολλοί ψυχολόγοι έχουν ολοκληρώσει και ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση και είναι και ψυχοθεραπευτές. Το πτυχίο Ψυχολογίας από μόνο του όμως δεν περιλαμβάνει την πολυετή εξειδίκευση στην ψυχοθεραπεία. Αν σας ενδιαφέρει η ψυχοθεραπεία, ρωτήστε για τη μεταπτυχιακή ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση και την προσέγγιση του επαγγελματία, όποια κι αν είναι η βασική του ειδικότητα.
Ποιος μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα;
Μόνο ο ψυχίατρος, ή άλλος γιατρός στο πλαίσιο της ειδικότητάς του. Ούτε ο ψυχολόγος ούτε ο ψυχοθεραπευτής που δεν είναι γιατρός συνταγογραφεί. Όταν η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσει, ο ψυχοθεραπευτής συνεργάζεται με τον ψυχίατρο, πάντα με τη δική σας συναίνεση.
Για κρίσεις πανικού ή κατάθλιψη, σε ποιον να απευθυνθώ;
Συχνά βοηθά ο συνδυασμός. Ένας γιατρός μπορεί πρώτα να αποκλείσει σωματικά αίτια, ο ψυχίατρος εκτιμά αν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή, και η ψυχοθεραπεία βοηθά να καταλάβετε τι τροφοδοτεί τα συμπτώματα και να βρείτε νέους τρόπους να τα διαχειρίζεστε. Αν δεν ξέρετε από πού να ξεκινήσετε, ένα πρώτο τηλεφώνημα σε έναν από τους δύο αρκεί για να σας κατευθύνει.
Τι κάνει ένας συστημικός ψυχοθεραπευτής;
Είναι ψυχοθεραπευτής εκπαιδευμένος στη συστημική προσέγγιση, που βλέπει τον άνθρωπο μέσα στις σχέσεις του: στην οικογένεια, στο ζευγάρι, στη δουλειά. Δουλεύει με άτομα, ζευγάρια και οικογένειες, και εστιάζει τόσο στα μοτίβα που κρατούν μια δυσκολία ζωντανή όσο και στις δυνάμεις που υπάρχουν μέσα στις σχέσεις.
Η ψυχολογική υποστήριξη είναι το ίδιο με την ψυχοθεραπεία;
Όχι ακριβώς. Η ψυχολογική υποστήριξη είναι ένας γενικός όρος για τη στήριξη σε μια δύσκολη περίοδο, συχνά πιο σύντομη και πιο εστιασμένη, όπως μετά από μια απώλεια ή σε μια κρίση. Η ψυχοθεραπεία είναι μια πιο οργανωμένη και συνήθως μακρύτερη διαδικασία, που πηγαίνει στα μοτίβα και στην ιστορία πίσω από τη δυσκολία.
Αν θέλετε να δείτε πώς δουλεύω, διαβάστε για τη συστημική ψυχοθεραπεία ως προσέγγιση ή για το τι γίνεται στην πρώτη συνάντηση.
Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την προσωπική αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.