Άρθρο
Μετά την απιστία: μπορεί να ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη;
Η εμπιστοσύνη μετά από μια απιστία μπορεί να ξαναχτιστεί, αλλά αυτό δεν γίνεται αυτόματα ούτε γρήγορα. Χρειάζεται χρόνος, ειλικρίνεια και διάθεση και από τους δύο συντρόφους να καταλάβουν τι συνέβη, χωρίς να το δικαιολογήσουν και χωρίς να το θάψουν. Κάποια ζευγάρια βγαίνουν από αυτή τη διαδρομή με μια διαφορετική σχέση, άλλα αποφασίζουν να χωρίσουν, και στις δύο περιπτώσεις η στήριξη μπορεί να φέρει περισσότερη καθαρότητα.
Τι περνά ο σύντροφος που πληγώθηκε;
Η αποκάλυψη μιας απιστίας συχνά βιώνεται σαν σεισμός. Ο άνθρωπος που πληγώθηκε μπορεί να νιώθει σοκ, θυμό, ταπείνωση και βαθιά θλίψη, συχνά όλα μαζί ή σε κύματα μέσα στην ίδια μέρα. Είναι συνηθισμένο να επιστρέφουν ξανά και ξανά εικόνες και σκέψεις, να δυσκολεύεται ο ύπνος και να υπάρχει έντονη ανάγκη ελέγχου του κινητού ή των κινήσεων του άλλου.
Στη Συγκινησιακά Εστιασμένη Θεραπεία (EFT), η απιστία συχνά κατανοείται ως «τραύμα δεσμού». Δεν πονά μόνο η πράξη, πονά η αίσθηση ότι ο άνθρωπος στον οποίο στηριζόταν κανείς δεν ήταν εκεί και ότι η σχέση έπαψε να είναι ασφαλές καταφύγιο. Γι' αυτό πολλοί λένε ότι δεν αναγνωρίζουν πια ούτε τον σύντροφό τους ούτε τον εαυτό τους.
Αυτές οι αντιδράσεις δεν σημαίνουν ότι ο άνθρωπος «υπερβάλλει» ή ότι κάτι δεν πάει καλά με τον ίδιο. Είναι κατανοητές απαντήσεις σε μια απώλεια ασφάλειας και συχνά γίνονται πιο ήπιες με τον χρόνο, όσο η σχέση ή ο ίδιος ο άνθρωπος βρίσκουν ξανά σταθερό έδαφος.
Τι περνά ο σύντροφος που είχε την άλλη σχέση;
Και η άλλη πλευρά περνά δύσκολα, με διαφορετικό τρόπο. Συχνά υπάρχει ενοχή και ντροπή, αλλά και άμυνα, ανάγκη να εξηγήσει ή κούραση από τις συνεχείς ερωτήσεις. Κάποιοι άνθρωποι νιώθουν μπερδεμένοι για το τι θέλουν ή πενθούν σιωπηλά και τη σχέση που τελείωσε.
Ένα συνηθισμένο εμπόδιο είναι η βιασύνη: «ζήτησα συγγνώμη, πόσο ακόμα θα το συζητάμε;». Είναι κατανοητό να θέλει κανείς να κλείσει γρήγορα ένα επώδυνο κεφάλαιο. Η επανόρθωση όμως ακολουθεί τον ρυθμό εκείνου που πληγώθηκε, και η υπομονή είναι μέρος της.
Η ενοχή, όταν μένει μόνη της, μπορεί να οδηγήσει σε απόσυρση ή σε μεγάλες υποσχέσεις που δύσκολα κρατιούνται. Πιο χρήσιμη είναι η ειλικρινής διάθεση να ακούσει κανείς τον πόνο του άλλου και να καταλάβει τι οδήγησε τον ίδιο σε αυτή την επιλογή.
Τι βοηθά να ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη;
Η εμπιστοσύνη δεν επιστρέφει με μια μεγάλη υπόσχεση. Ξαναχτίζεται με μικρές, σταθερές πράξεις στον χρόνο. Ορισμένα στοιχεία που συνήθως βοηθούν:
- η άλλη σχέση να έχει σταματήσει, με τρόπο ξεκάθαρο και για τους δύο,
- η ανάληψη ευθύνης χωρίς «ναι, αλλά» και χωρίς να μετατίθεται η ευθύνη στον σύντροφο,
- ειλικρινείς απαντήσεις στις ερωτήσεις που χρειάζεται να γίνουν και διαφάνεια για όσο διάστημα χρειάζεται,
- η αποδοχή ότι ο πόνος θα επανέρχεται για καιρό, ακόμη και όταν τα πράγματα φαίνεται να βελτιώνονται,
- η προσπάθεια να καταλάβετε μαζί τι συνέβαινε στη σχέση, χωρίς αυτό να γίνεται δικαιολογία.
Καμία από αυτές τις κινήσεις δεν αρκεί μόνη της. Αυτό που σιγά σιγά ξαναχτίζει την ασφάλεια είναι η αίσθηση ότι ο άλλος είναι προβλέψιμος, παρών και διαθέσιμος, ιδιαίτερα τις δύσκολες στιγμές.
Τι δεν βοηθά;
Δεν βοηθά η πίεση για γρήγορη συγχώρεση ή το «ας το ξεχάσουμε». Ό,τι δεν ειπώθηκε συνήθως επιστρέφει αργότερα, με άλλη μορφή. Δεν βοηθά όμως ούτε η ατέλειωτη ανάκριση για κάθε λεπτομέρεια, που μπορεί να γεμίσει τον άνθρωπο που πληγώθηκε με εικόνες που τον πονούν περισσότερο από όσο τον ησυχάζουν.
Η εμπλοκή των παιδιών, της ευρύτερης οικογένειας ή των φίλων ως «συμμάχων» συνήθως βαθαίνει τη ρήξη. Επίσης, οι μεγάλες αποφάσεις, όπως ένας άμεσος χωρισμός ή μια βιαστική επανασύνδεση, είναι δύσκολο να παρθούν με καθαρό μυαλό τις πρώτες εβδομάδες μετά την αποκάλυψη.
Απιστία και συγχώρεση: τι σημαίνει πραγματικά;
Η συγχώρεση μετά από μια απιστία συχνά παρεξηγείται. Δεν σημαίνει ότι ξεχνάτε ό,τι έγινε, ότι το δικαιολογείτε ή ότι οφείλετε να μην πονάτε πια. Ούτε ταυτίζεται με την απόφαση να μείνετε μαζί, αφού κάποιοι άνθρωποι συγχωρούν και χωρίζουν, ενώ άλλοι συνεχίζουν τη σχέση πριν φτάσουν εκεί.
Πιο κοντά στην πραγματικότητα είναι να τη δει κανείς ως μια αλλαγή στη σχέση με τον πόνο. Ο θυμός παύει να καθορίζει κάθε κουβέντα και η πληγή γίνεται κομμάτι της ιστορίας του ζευγαριού, χωρίς να τη σβήνει. Αυτό γίνεται πιο εφικτό όταν ο σύντροφος που πληγώθηκε νιώθει ότι ο πόνος του ακούστηκε και ότι ο άλλος αναλαμβάνει την ευθύνη του. Η συγχώρεση δεν μπορεί να ζητηθεί ως αντάλλαγμα ούτε να επιβληθεί.
Πώς βοηθά η θεραπεία ζεύγους;
Η θεραπεία ζεύγους προσφέρει έναν χώρο όπου μπορούν να ειπωθούν δύσκολα πράγματα χωρίς να ανοίξουν νέες πληγές. Ο θεραπευτής δεν είναι δικαστής. Βοηθά και τους δύο να ακουστούν, να επιβραδύνουν τις κουβέντες που στο σπίτι εκρήγνυνται και να βρουν κοινές λέξεις για ό,τι συνέβη.
Η EFT έχει ειδικό τρόπο δουλειάς με τα τραύματα δεσμού. Σε γενικές γραμμές, ο σύντροφος που πληγώθηκε βρίσκει χώρο να εκφράσει τον πόνο του, και ο άλλος μαθαίνει να τον ακούει χωρίς άμυνα και να ανταποκρίνεται με ουσιαστική μεταμέλεια και παρουσία. Όταν αυτή η συνάντηση γίνεται, η εμπιστοσύνη μπορεί να αρχίσει να ξαναβρίσκει έδαφος.
Η θεραπεία δεν έχει ως στόχο να κρατήσει το ζευγάρι μαζί με κάθε κόστος. Μπορεί να βοηθήσει και σε μια απόφαση χωρισμού, ώστε να παρθεί με σεβασμό και με φροντίδα για τα παιδιά. Αν αυτός είναι ο δρόμος σας, δείτε και τη σελίδα Χωρισμός & διαζύγιο.
Τι μπορείτε να κάνετε από τώρα;
Δώστε στον εαυτό σας χρόνο και φροντίστε τα βασικά, τον ύπνο, το φαγητό, την κίνηση. Βρείτε έναν άνθρωπο εμπιστοσύνης για να μιλάτε, που δεν θα σας σπρώξει προς καμία κατεύθυνση. Αν συζητάτε ως ζευγάρι, ορίστε συγκεκριμένο χρόνο για τις δύσκολες κουβέντες, ώστε να μη γεμίζει με αυτές κάθε στιγμή της μέρας.
Αν μπορείτε, αποφύγετε να μοιραστείτε δημόσια ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσα συμβαίνουν. Ό,τι γραφτεί εκεί δύσκολα παίρνεται πίσω, όποια απόφαση κι αν πάρετε αργότερα.
Πότε να ζητήσετε βοήθεια;
Αν οι συζητήσεις καταλήγουν πάντα σε καβγά ή σε σιωπή, αν ο πόνος δεν σας αφήνει να λειτουργήσετε ή αν δεν ξέρετε τι θέλετε, η στήριξη μπορεί να βοηθήσει να ξεκαθαρίσουν τα πράγματα. Αν ο σύντροφός σας δεν θέλει να έρθει, μπορείτε να ξεκινήσετε μόνοι σας με ατομική ψυχοθεραπεία, για να στηριχτείτε και να δείτε τι χρειάζεστε. Περισσότερα για τις δυσκολίες στη σχέση θα βρείτε στη σελίδα Δυσκολίες στη σχέση & απιστία.
Αν βρίσκεστε σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε το 112. Αν ο θυμός ή η απελπισία σάς φέρνουν σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας, μπορείτε να καλέσετε τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 ή τη Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Για βία κατά των γυναικών υπάρχει η Γραμμή SOS 15900.
Ερωτήσεις
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει να μάθω όλες τις λεπτομέρειες της απιστίας;
Είναι φυσικό να θέλετε απαντήσεις. Ερωτήσεις όπως «γιατί», «πόσο κράτησε» ή «έχει τελειώσει» συχνά βοηθούν να βγει νόημα από ό,τι συνέβη. Οι πολύ συγκεκριμένες, προσωπικές λεπτομέρειες όμως συχνά αφήνουν εικόνες που επανέρχονται και πονούν περισσότερο. Ένας τρόπος να το σκεφτείτε είναι να αναρωτηθείτε αν η απάντηση θα σας βοηθήσει να καταλάβετε ή απλώς θα ανοίξει νέα πληγή.
Μπορούμε να ξεκινήσουμε θεραπεία ζεύγους αν η άλλη σχέση δεν έχει τελειώσει;
Η δουλειά για να ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη συνήθως προϋποθέτει ότι η άλλη σχέση έχει σταματήσει, γιατί είναι δύσκολο να νιώσει κανείς ασφάλεια όσο η πληγή συνεχίζεται. Μερικές φορές όμως ένα ζευγάρι χρειάζεται πρώτα λίγες συναντήσεις για να ξεκαθαρίσει τι θέλει ο καθένας. Αυτό συζητιέται ανοιχτά από την αρχή με τον θεραπευτή, ώστε να είναι σαφές τι μπορεί να γίνει.
Πόσος χρόνος χρειάζεται για να ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη;
Δεν υπάρχει σταθερό χρονοδιάγραμμα. Εξαρτάται από το τι συνέβη, από την ιστορία του ζευγαριού και από το πόσο ενεργά συμμετέχουν και οι δύο. Η πορεία σπάνια είναι ευθεία, και είναι φυσικό ο πόνος να επανέρχεται σε επετείους ή σε απρόσμενες στιγμές. Σημάδι προόδου δεν είναι ότι ο πόνος εξαφανίζεται, αλλά ότι γίνεται πιο ήπιος και ότι μπορείτε να μιλάτε γι' αυτόν μαζί.
Πρέπει να το πούμε στα παιδιά;
Τα παιδιά δεν χρειάζεται να μάθουν λεπτομέρειες για τη σχέση των ενηλίκων, όμως συνήθως αντιλαμβάνονται την ένταση στο σπίτι. Βοηθά να τους πείτε, με λόγια κατάλληλα για την ηλικία τους, ότι οι γονείς περνούν μια δυσκολία, ότι τη φροντίζουν και ότι δεν φταίνε τα ίδια. Είναι σημαντικό να μη γίνουν τα παιδιά συνομιλητές για τα θέματα του ζευγαριού ούτε σύμμαχοι του ενός γονιού. Αν προκύψει χωρισμός, το πώς θα τους μιλήσετε αξίζει να το σχεδιάσετε μαζί.
Τι γίνεται αν δεν μπορώ να συγχωρήσω;
Η συγχώρεση δεν είναι υποχρέωση ούτε μια απόφαση που παίρνεται σε μια στιγμή. Για πολλούς ανθρώπους είναι μια σταδιακή διαδικασία, που μπορεί να έρθει ή να μην έρθει. Κάποια ζευγάρια συνεχίζουν με μια διαφορετική μορφή αποδοχής, άλλα αποφασίζουν να χωρίσουν. Η θεραπεία δεν σας πιέζει προς καμία κατεύθυνση, σας βοηθά να καταλάβετε τι χρειάζεστε εσείς για να προχωρήσετε.
Αν θέλετε να δουλέψετε μαζί πάνω σε ό,τι συνέβη, όποια κατεύθυνση κι αν πάρει η σχέση σας, μπορείτε να διαβάσετε για τη θεραπεία ζεύγους και να επικοινωνήσετε όταν νιώσετε έτοιμοι.
Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την προσωπική αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.