Σας αφορούν
Έφηβοι & γονείς
Η εφηβεία είναι μια περίοδος μεγάλων αλλαγών, για τον ίδιο τον έφηβο ή την έφηβη αλλά και για όλη την οικογένεια. Οι εντάσεις, η απόσταση και οι ανησυχίες είναι συχνά κομμάτι αυτής της αλλαγής, μερικές φορές όμως χρειάζεται ένας τρίτος χώρος για να ξαναβρεθεί η επικοινωνία. Στη δουλειά μου συνδυάζω την ψυχοθεραπεία εφήβων με τη συμβουλευτική γονέων, ξεχωριστά και μαζί.
Πώς βιώνεται η εφηβεία, από τις δύο πλευρές;
Για έναν νέο άνθρωπο, τα πάντα αλλάζουν ταυτόχρονα: το σώμα, οι φίλοι, το σχολείο, οι πρώτες σχέσεις, το ερώτημα «ποιος ή ποια είμαι». Η πίεση για επιδόσεις, οι εξετάσεις, η σύγκριση στα social media και ο φόβος να μείνει κανείς εκτός παρέας βαραίνουν συχνά περισσότερο απ' όσο φαίνεται. Πολλοί έφηβοι νιώθουν ότι οι μεγάλοι δεν τους καταλαβαίνουν ή ότι, αν μιλήσουν, θα τους κρίνουν. Κι όμως, η εφηβεία είναι και εποχή δυνάμεων, περιέργειας, ιδεαλισμού και δημιουργικότητας, που συχνά χάνονται μέσα στην ένταση.
Για τους γονείς, η εφηβεία μπορεί να μοιάζει με απώλεια: το παιδί που μιλούσε για όλα τώρα κλείνει την πόρτα. Ανησυχείτε για την ασφάλειά του, το διάβασμα, τις παρέες και τις οθόνες, και οι συζητήσεις καταλήγουν εύκολα σε καβγά. Συχνά και οι δύο γονείς διαφωνούν μεταξύ τους για το πόσο αυστηροί να είναι, και η ένταση απλώνεται σε όλο το σπίτι. Πολλές φορές, εξάλλου, η εφηβεία του παιδιού ξυπνά στους γονείς μνήμες από τη δική τους.
Ένα από τα πιο συχνά πεδία σύγκρουσης σήμερα είναι οι οθόνες, και πολλοί γονείς ανησυχούν για εθισμό στο κινητό. Για το κινητό, το gaming και τα social media, θα βρείτε περισσότερα στο άρθρο Έφηβοι και οθόνες: πότε η χρήση γίνεται πρόβλημα;
Πότε αξίζει να ζητήσετε βοήθεια;
Δεν είναι κάθε αλλαγή διάθεσης στην εφηβεία λόγος ανησυχίας. Ενδεικτικά, αξίζει να μιλήσετε με έναν επαγγελματία όταν:
- το παιδί σας απομονώνεται για καιρό και εγκαταλείπει φίλους ή δραστηριότητες,
- αλλάζουν έντονα ο ύπνος, το φαγητό ή η πορεία του στο σχολείο,
- υπάρχουν σημάδια χρήσης αλκοόλ, ουσιών ή τζόγου,
- εμφανίζονται επιθετικότητα, εκφοβισμός, ως θύτης ή ως θύμα, ή σημάδια αυτοτραυματισμού,
- οι καβγάδες στο σπίτι έχουν γίνει καθημερινότητα και κανείς δεν ακούει κανέναν.
Κάθε οικογένεια είναι διαφορετική. Μόνο μια προσωπική συνάντηση μπορεί να δείξει τι συμβαίνει και τι θα βοηθούσε.
Πώς δουλεύουμε μαζί;
Από τη συστημική ματιά, το «πρόβλημα» σπάνια ανήκει μόνο στον έφηβο. Συχνά δείχνει ότι όλη η οικογένεια περνά μια αλλαγή και ψάχνει νέες ισορροπίες. Γι' αυτό η δουλειά μπορεί να περιλαμβάνει συνεδρίες μόνο με τον έφηβο, συναντήσεις μόνο με τους γονείς και κοινές οικογενειακές συνεδρίες, ανάλογα με το τι χρειάζεται. Εστιάζουμε όχι μόνο σε όσα δυσκολεύουν, αλλά και σε όσα ήδη λειτουργούν ανάμεσά σας.
Με εφήβους και τις οικογένειές τους δουλεύω από το 1995, αρχικά στο ΚΕΘΕΑ, όπου από το 2000 έως το 2008 ήμουν υπεύθυνος της Μονάδας Εφήβων και των Οικογενειών τους στο ΚΕΘΕΑ Πλεύση. Από το 2016 έως το 2020 ήμουν διευθυντής του Παιδικού Χωριού SOS Βάρης, και έχω συμμετάσχει, σε συνεργασία με δήμους και φορείς, στην οργάνωση σχολών γονέων και ψυχοεκπαιδεύσεων εφήβων.
Ψυχοθεραπεία εφήβων: ένας δικός τους χώρος
Στην ψυχοθεραπεία εφήβων, ο έφηβος ή η έφηβη έχει τον δικό του χώρο και το δικό του απόρρητο. Δουλεύουμε με όσα απασχολούν τον ίδιο τον νέο άνθρωπο, το σχολείο, τις φιλίες, τις σχέσεις, το άγχος ή τη διάθεση, και με τις δυνάμεις που ήδη έχει. Από την αρχή συμφωνούμε όλοι μαζί τι μοιραζόμαστε με τους γονείς, εκτός από όσα ορίζει ο νόμος για την προστασία της ζωής και της ασφάλειας. Για ανήλικους, η συνεργασία ξεκινά σε συνεννόηση με τους γονείς.
Συμβουλευτική γονέων εφήβων
Με τους γονείς δουλεύουμε στην επικοινωνία, στα όρια και στο πώς μπορούν να μένουν κοντά χωρίς να χρειάζεται να ελέγχουν τα πάντα. Η συμβουλευτική γονέων εφήβων βοηθά και όταν οι δύο γονείς διαφωνούν μεταξύ τους ή όταν ο έφηβος δεν είναι ακόμη έτοιμος να έρθει.
Για οικογένειες από τα νότια προάστια το γραφείο μου στη Γλυφάδα είναι κοντά, ενώ οι online συνεδρίες συχνά βολεύουν εφήβους με φορτωμένο πρόγραμμα. Τη μορφή της συνεργασίας, ποιος έρχεται και πόσο συχνά, τη συμφωνούμε μαζί μετά την πρώτη γνωριμία.
Σχετικές υπηρεσίες
- Οικογενειακή θεραπεία: όταν οι εντάσεις αφορούν όλο το σπίτι και χρειάζεται να ξαναβρεθεί η επικοινωνία.
- Ατομική ψυχοθεραπεία: ένας δικός του χώρος για τον έφηβο ή την έφηβη, ή για τον γονιό που δυσκολεύεται.
- Συμβουλευτική & coaching: συμβουλευτική γονέων, όταν θέλετε να δουλέψετε πρώτα εσείς ως γονείς.
- Εξαρτήσεις & εθισμοί: όταν υπάρχει χρήση αλκοόλ ή ουσιών, τζόγος ή προβληματική χρήση του διαδικτύου.
Αν βρίσκεστε σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε το 112. Για παιδιά και εφήβους που κινδυνεύουν, και για γονείς που ανησυχούν, υπάρχει η Γραμμή 1056. Αν ένας έφηβος μιλά για αυτοκτονία ή αυτοτραυματισμό, καλέστε τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία στο 1018 ή τη Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης στο 10306. Για ζητήματα εξαρτήσεων υπάρχει η γραμμή 1031.
Ερωτήσεις
Συχνές ερωτήσεις
Πώς πείθω τον έφηβο να έρθει σε ψυχοθεραπεία;
Οι έφηβοι συνήθως ανταποκρίνονται όταν η πρόταση δεν μοιάζει με τιμωρία ή με ένδειξη ότι «κάτι δεν πάει καλά μαζί τους». Βοηθά να τους μιλήσετε ήρεμα, να εξηγήσετε ότι πρόκειται για έναν χώρο όπου ακούγεται και η δική τους πλευρά και να τους αφήσετε να έχουν λόγο στην απόφαση. Αν αρνούνται, οι γονείς μπορούν να ξεκινήσουν πρώτοι, και συχνά αυτό αλλάζει το κλίμα στο σπίτι.
Θα μάθουν οι γονείς όσα λέει ο έφηβος στις συνεδρίες;
Ο έφηβος χρειάζεται να νιώθει ότι ο χώρος του είναι προστατευμένος, αλλιώς δύσκολα θα μιλήσει ανοιχτά. Γι' αυτό από την αρχή συμφωνείται με όλους τι μοιράζεται με τους γονείς, συνήθως σε γενικές γραμμές και όχι με λεπτομέρειες. Η εξαίρεση είναι όσα θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή ή την ασφάλεια του παιδιού ή άλλων, όπου, όπως ορίζει και ο νόμος, ενημερώνονται οι γονείς ή οι αρμόδιοι.
Γίνεται συμβουλευτική γονέων χωρίς να έρθει το παιδί;
Ναι. Πολλές φορές η δουλειά ξεκινά μόνο με τους γονείς, είτε επειδή ο έφηβος δεν θέλει να έρθει είτε επειδή οι ίδιοι χρειάζονται έναν χώρο να σκεφτούν. Μαζί βλέπουμε τι συμβαίνει στο σπίτι, πώς μπορούν να μιλούν με το παιδί τους με λιγότερη ένταση και πώς να συμφωνήσουν μεταξύ τους στα όρια. Οι αλλαγές στη στάση των γονιών επηρεάζουν συχνά ολόκληρη την οικογένεια.
Τι κάνουμε όταν ανησυχούμε για εθισμό στο κινητό;
Βοηθά να ξεκινήσετε με περιέργεια και όχι με απαγόρευση: τι κάνει ο έφηβος στο κινητό, τι του δίνει, από τι ίσως ξεφεύγει. Κανόνες που συμφωνούνται μαζί, και ισχύουν και για τους μεγάλους, συνήθως κρατούν περισσότερο. Αν η χρήση εκτοπίζει τον ύπνο, το σχολείο και τους φίλους ή φέρνει έντονο θυμό όταν διακόπτεται, αξίζει να μιλήσετε με έναν επαγγελματία. Περισσότερα θα βρείτε στο άρθρο Έφηβοι και οθόνες: πότε η χρήση γίνεται πρόβλημα;
Γίνονται online συνεδρίες με εφήβους;
Ναι, οι online συνεδρίες είναι μια επιλογή για εφήβους, ιδίως όταν το πρόγραμμα με σχολείο, φροντιστήρια και δραστηριότητες είναι φορτωμένο. Πολλοί νέοι νιώθουν άνετα στην οθόνη. Χρειάζεται όμως ένας ιδιωτικός χώρος στο σπίτι, όπου δεν ακούν οι υπόλοιποι, ώστε ο έφηβος να μπορεί να μιλήσει ελεύθερα. Online μπορούν να γίνουν και οικογενειακές συνεδρίες, με όλους μπροστά στην ίδια οθόνη.