Άρθρο

Ενδοοικογενειακή βία: πού ζητάμε βοήθεια

Ενδοοικογενειακή βία είναι κάθε σωματική, ψυχολογική, οικονομική ή σεξουαλική βία που ασκείται μέσα στην οικογένεια ή σε μια στενή σχέση, από σύντροφο, πρώην σύντροφο ή άλλο μέλος της οικογένειας. Αν κινδυνεύετε τώρα, καλέστε το 112. Για στήριξη και ενημέρωση υπάρχουν η Γραμμή SOS 15900 για τη βία κατά των γυναικών, η Γραμμή 1056 για παιδιά και εφήβους και η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306, στην οποία μπορεί να απευθυνθεί κάθε άνθρωπος.

Επαμεινώνδας Λοράνδος, συστημικός ψυχοθεραπευτής 4 λεπτά ανάγνωση

Πώς προστατεύω την ιδιωτικότητά μου όταν ψάχνω βοήθεια;

Αν μοιράζεστε υπολογιστή ή κινητό με τον άνθρωπο που σας βλάπτει, ή αν φοβάστε ότι ελέγχει τις συσκευές σας, μπορείτε να διαβάζετε τέτοιες σελίδες σε ιδιωτική περιήγηση (ανώνυμη καρτέλα), που δεν κρατά ιστορικό. Αν δεν τη χρησιμοποιήσατε, μπορείτε να σβήσετε από το ιστορικό μόνο τις συγκεκριμένες σελίδες, αφού η ολική διαγραφή μπορεί να γίνει αντιληπτή. Για ένα τηλεφώνημα, ίσως είναι πιο ασφαλές να χρησιμοποιήσετε το κινητό ενός ανθρώπου που εμπιστεύεστε ή να καλέσετε όταν είστε μόνοι.

Το ίδιο ισχύει και για τη στήριξη από απόσταση. Όσο ζείτε ακόμη κάτω από την ίδια στέγη με τον άνθρωπο που σας βλάπτει, μια online συνεδρία από το σπίτι μπορεί να μην είναι ασφαλής, και αυτό συζητιέται από την αρχή.

Ποιες είναι οι μορφές της ενδοοικογενειακής βίας;

Η βία δεν αφήνει πάντα σημάδια στο σώμα. Ενδεικτικά, οι βασικές της μορφές είναι:

  • Σωματική: χτυπήματα, σπρωξίματα, πνιγμός, κλείδωμα, κάθε επίθεση στο σώμα ή απειλή επίθεσης.
  • Ψυχολογική: εξευτελισμοί, απειλές, ζήλια που ελέγχει, απομόνωση από φίλους και οικογένεια, παρακολούθηση του κινητού ή της θέσης σας, απειλές για τα παιδιά.
  • Οικονομική: έλεγχος όλων των χρημάτων, απαγόρευση εργασίας, χρέη στο όνομά σας, στέρηση των αναγκαίων.
  • Σεξουαλική: κάθε σεξουαλική πράξη χωρίς ελεύθερη συναίνεση, και μέσα σε γάμο ή σχέση.

Η βία δεν είναι το ίδιο με τους καβγάδες που έχουν όλα τα ζευγάρια. Στη σύγκρουση δύο άνθρωποι διαφωνούν και ο καθένας μπορεί να πει τη γνώμη του. Στη βία ο ένας φοβάται τον άλλον, και ο φόβος καθορίζει τι λέει, τι φοράει, πού πηγαίνει. Μπορεί να αφορά κάθε άνθρωπο, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, προσανατολισμού ή οικονομικής κατάστασης, ακόμη και ηλικιωμένους γονείς από τα ενήλικα παιδιά τους.

Πώς καταλαβαίνω ότι αυτό που ζω είναι βία;

Πολλοί άνθρωποι που ζουν με βία δεν τη λένε έτσι. Λένε ότι «περπατούν στις μύτες των ποδιών», ότι προσέχουν κάθε λέξη για να μη θυμώσει ο άλλος, ότι έχουν απομακρυνθεί από τους δικούς τους. Συχνά η ένταση ανεβαίνει, ακολουθεί ένα επεισόδιο και μετά έρχονται συγγνώμες και υποσχέσεις, μέχρι να ξαναρχίσει ο κύκλος.

Η ντροπή και η ενοχή είναι πολύ συχνές, όπως και η σκέψη «μήπως φταίω εγώ». Η ευθύνη για τη βία ανήκει πάντα σε αυτόν που την ασκεί. Στην Ελλάδα η ενδοοικογενειακή βία είναι ποινικό αδίκημα.

Ποια είναι τα πρώτα βήματα με ασφάλεια;

Δεν υπάρχει ένας δρόμος για όλους, και τον ρυθμό τον ορίζετε εσείς. Μερικά βήματα που συχνά βοηθούν:

  • Μιλήστε σε έναν άνθρωπο που εμπιστεύεστε και, αν γίνεται, συμφωνήστε μαζί του μια λέξη-κωδικό που θα σημαίνει «χρειάζομαι βοήθεια».
  • Καλέστε τη Γραμμή 15900 ή τη 10306 για ενημέρωση και στήριξη. Η 15900 μπορεί να σας κατευθύνει σε συμβουλευτικά κέντρα και ξενώνες φιλοξενίας.
  • Αν έχετε τραυματιστεί, ζητήστε φροντίδα από γιατρό ή νοσοκομείο, όπου μπορούν να καταγραφούν και τα τραύματα.
  • Αν είναι ασφαλές, αφήστε αντίγραφα σημαντικών εγγράφων σε έναν άνθρωπο που εμπιστεύεστε, όχι σε σημείο του σπιτιού όπου μπορεί να βρεθούν, και μάθετε απέξω ένα ή δύο τηλέφωνα ανάγκης.
  • Σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε το 112 και, αν μπορείτε, απομακρυνθείτε σε ένα ασφαλές σημείο.

Η απόφαση να φύγει κανείς από το σπίτι είναι καλό να σχεδιάζεται με τη στήριξη ειδικών, γιατί η περίοδος του αποχωρισμού μπορεί να φέρει περισσότερη ένταση.

Γιατί η θεραπεία ζεύγους δεν είναι το πρώτο βήμα;

Η κοινή θεραπεία ζεύγους στηρίζεται στο ότι δύο άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν ανοιχτά για όσα τους πληγώνουν. Όταν υπάρχει βία, αυτή η προϋπόθεση λείπει. Ο άνθρωπος που φοβάται δεν μπορεί να μιλήσει ελεύθερα μπροστά σε αυτόν που φοβάται, και όσα ειπωθούν στη συνεδρία μπορεί να έχουν συνέπειες όταν γυρίσουν στο σπίτι. Επιπλέον, η κοινή θεραπεία μπορεί να δώσει, άθελά της, το μήνυμα ότι η βία είναι «πρόβλημα του ζευγαριού» και ότι η ευθύνη μοιράζεται.

Γι' αυτό προηγείται η ασφάλεια και η ξεχωριστή στήριξη: ατομική δουλειά για τον άνθρωπο που δέχεται τη βία, και χωριστή δουλειά για τον άνθρωπο που την ασκεί, ώστε να αναλάβει την ευθύνη και να σταματήσει. Μια κοινή δουλειά μπορεί να εξεταστεί, με προσοχή, μόνο αργότερα, αν η βία έχει σταματήσει, αν δεν υπάρχει πια φόβος και αν το θέλουν και οι δύο.

Τι γίνεται με τα παιδιά;

Τα παιδιά που ζουν σε ένα σπίτι με βία επηρεάζονται, ακόμη κι όταν δεν τη δέχονται τα ίδια και ακόμη κι όταν οι μεγάλοι πιστεύουν ότι δεν καταλαβαίνουν. Χρειάζονται να ακούσουν ότι δεν φταίνε, να μη φορτώνονται μυστικά και να έχουν έναν ενήλικα που τα προστατεύει. Η Γραμμή 1056 απαντά σε παιδιά και εφήβους, αλλά και σε ενήλικες που ανησυχούν για ένα παιδί.

Πώς βοηθά η ψυχοθεραπεία μετά τη βία;

Όταν η ασφάλεια έχει εξασφαλιστεί, η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει να επουλωθούν όσα άφησε η βία: τον φόβο που μένει, την ντροπή, τη δυσκολία να εμπιστευτεί κανείς ξανά. Η δουλειά γίνεται με σεβασμό στον ρυθμό σας, και εστιάζει και στις δυνάμεις που σας κράτησαν όρθιους. Η στήριξη σε θέματα ενδοοικογενειακών συγκρούσεων, βίας και κακοποίησης είναι από τα πεδία της συμβουλευτικής και της ατομικής ψυχοθεραπείας, ενώ για τα ίχνη που αφήνει μια τέτοια εμπειρία υπάρχει η σελίδα Τραυματικές εμπειρίες.

Αν βρίσκεστε σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε το 112. Για τη βία κατά των γυναικών υπάρχει η Γραμμή SOS 15900, για παιδιά και εφήβους που κινδυνεύουν η Γραμμή 1056, και για ψυχολογική στήριξη η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306. Αν έχετε σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας, μπορείτε να καλέσετε τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018.

Ερωτήσεις

Συχνές ερωτήσεις

Είναι βία αν ο σύντροφός μου δεν με χτυπά αλλά με ελέγχει;

Ναι, ο συστηματικός έλεγχος και η υποτίμηση είναι μορφές ψυχολογικής βίας. Όταν κάποιος σας απομονώνει από τους δικούς σας ανθρώπους, ελέγχει το κινητό, τα χρήματα ή τις μετακινήσεις σας, σας εξευτελίζει ή σας απειλεί, και εσείς αλλάζετε τη συμπεριφορά σας από φόβο, αξίζει να το συζητήσετε με έναν ειδικό. Η Γραμμή 10306 και, για τις γυναίκες, η Γραμμή 15900 μπορούν να σας ακούσουν και να σας ενημερώσουν.

Τι μπορώ να κάνω αν ανησυχώ για κάποιον δικό μου άνθρωπο;

Βοηθά να είστε διαθέσιμοι χωρίς να πιέζετε και χωρίς να κρίνετε, να πιστέψετε όσα σας λέει και να σεβαστείτε τις αποφάσεις του, ακόμη κι αν δεν είναι έτοιμος να φύγει. Μην αντιμετωπίσετε μόνοι σας τον άνθρωπο που ασκεί τη βία, γιατί αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο. Μπορείτε να καλέσετε κι εσείς τη Γραμμή 15900 ή τη 10306 για καθοδήγηση, και σε άμεσο κίνδυνο το 112.

Μπορεί να αλλάξει ένας άνθρωπος που ασκεί βία;

Η αλλαγή είναι δυνατή μόνο όταν ο ίδιος αναγνωρίζει τη βία ως δική του ευθύνη και δουλεύει συστηματικά πάνω σε αυτήν, συνήθως με εξειδικευμένη βοήθεια. Οι συγγνώμες και οι υποσχέσεις μετά από ένα επεισόδιο δεν αρκούν από μόνες τους. Όσο περιμένετε μια αλλαγή, προτεραιότητα έχει η δική σας ασφάλεια και των παιδιών, και όχι η προστασία της σχέσης.

Μπορώ να ξεκινήσω ψυχοθεραπεία ενώ μένω ακόμη στο ίδιο σπίτι;

Ναι, πολλοί άνθρωποι ξεκινούν όσο βρίσκονται ακόμη μέσα στη σχέση, και αυτό μπορεί να τους δώσει στήριγμα και καθαρότερη ματιά. Χρειάζεται όμως να συζητηθεί από την αρχή πώς θα γίνονται οι συνεδρίες με ασφάλεια, για παράδειγμα δια ζώσης αντί για online από το σπίτι, και πώς θα γίνεται η επικοινωνία χωρίς να εκτεθείτε. Η θεραπεία δεν σας πιέζει να πάρετε αποφάσεις πριν είστε έτοιμοι.

Όταν νιώσετε ότι η ασφάλειά σας το επιτρέπει, στη σελίδα Τραυματικές εμπειρίες θα δείτε πώς μπορεί να γίνει μια πρώτη συνάντηση, με τον δικό σας ρυθμό.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την προσωπική αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Κλήση Κλείστε ραντεβού